Македонски павилјон на 18. Меѓународна изложба за архитектура во Венеција

„Приказни од Летната школа за архитектура во манастирот Св. Јоаким Осоговски, 1992–2017“

Поддржано од Министерството за култура.

Биенале за иднината – колаж на култури

Темата на ова Венециско биенале е „Лабораторија на иднината“. Според куратката на Биеналето, Лесли Локо, „Архитектите имаат единствена можност да предложат амбициозни и креативни идеи што можат да ни помогнат заедно да замислиме еднаквост и пооптимистичка иднина.“

Идеите претставени на ова Биенале се однесуваат на сегашните и идните предизвици со кои се соочува човештвото – не само од архитектонски аспект, туку и во пошироки општествени, економски, политички и културни контексти. Архитектурата е претставена како алатка што може да помогне во обликувањето на иднината.

Прашања како климатските промени, социјалната правда, еднаквоста и екологијата се провлекуваат низ многу од изложбите претставени на Биеналето.

Ова Биенале е фокусирано на Африка и африканската култура. Лесли Локо ја нагласува важноста од проширување на наративите преку кои се разбира архитектурата:

„Културата често се дефинира како збир приказни што си ги раскажуваме самите на себе, за себе. Вистината е свест за тоа кои сме ‘ние’. Историски, во архитектурата, доминантниот глас бил единствен и исклучувачки, а неговата моќ и досег игнорирале голем дел од човештвото – финансиски, креативно и концептуално – како да може да слуша и да зборува само еден јазик. Историјата на архитектурата не е целосна. Не е погрешна, но е нецелосна. Токму затоа изложбите се важни.“

Проект од минатото за иднината – колаж на сеќавања

Националното претставување на Република Северна Македонија на 18. Меѓународна изложба за архитектура – Венециско биенале беше проектот:

„Лабораторија од минатото за иднината: Приказни од Летната школа за архитектура во манастирот Св. Јоаким Осоговски, 1992–2017“.

Изложбата е посветена на Летната школа на Архитектонскиот факултет при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, која се одржувала во манастирот Св. Јоаким Осоговски од 1992 до 2017 година.

Изложбата пристапува кон школата како кон психогеографски асамблаж од фрагменти, сеќавања, сведоштва и приказни за настаните, местата и луѓето поврзани со Летната школа и околу неа.

Првата Летна школа започнала со истражување на корените на преродбенската архитектонска традиција преку делото на градителот Андреја Дамјанов, документирајќи ги објектите и нивното место во манастирот.

Со текот на годините, Летната школа прерасна во единствен педагошки експеримент и неизвесна авантура на учење, создавање и преиспитување на границите на архитектурата и уметноста.

Така, Летната школа на Архитектонскиот факултет при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“, одржувана во манастирот Св. Јоаким Осоговски, од локален настан прерасна во меѓународна средба на различни луѓе и идеи.

Меѓу многубројните домашни и меѓународни учесници беа Александар Николјски, Живко Поповски, Борис Чипан, Владимир Георгиевски, Ранко Радовиќ, Антон Швајгхофер, Петер Габријелчич, Гоце Аџи Митревски, Георги Константиновски, Хрвоје Њириќ, Влатко Коробар, Мартин Гулески, Зорица Блажевска, Доминика Бошкова, Дејвид Бигс, Класке Хавик, Себастијан Велдхаузен, Александар Бродски, Елија Зенгелис, Хан Тумертекин, Сами Ринтала, Питер Вилсон, Михил Ридијк, Јулиет Бекеринг, Алеш Водопивец и многу други.

Изложбата содржи маса долга 10 метри на која е изложена серија макети што претставуваат различни приказни, сеќавања и интимни, лични реинтерпретации на Летната школа.

Масата симболизира и заедништво и колективна креативна енергија – движечката сила на школата и форма на солидарност што останува суштинска за иднината.

Две дополнителни витрини прикажуваат макети на манастирот Св. Јоаким Осоговски, каде што се одржувала Летната школа.

Проектот „Лабораторија од минатото за иднината: Приказни од Летната школа за архитектура во манастирот Св. Јоаким Осоговски, 1992–2017“ ја раскажува и приказната за архитектонските вредности на манастирот, настаните што се случувале на неговиот чардак и искуствата што се натрупале таму.

Преку проектот, меѓународната јавност се запознава со делото на градителот Андреја Дамјанов, со манастирот изграден во 1851 година и со вредностите на македонското архитектонско наследство.

За време на Летната школа, студенти, професори, граѓани и пријатели се собирале во манастирот за да научат како да ги препознаат, воспостават и зачуваат позитивните вредности во природата, во просторот и во себе.

Претставувајќи лични материјали и сеќавања на учесниците во Летната школа, кои ги документираат нивните искуства и спомени од годините поминати на ова место, Македонскиот павилјон претставува колективна меморија на минатото, преку која пораките и поуките за иднината се пренесуваат на оние на кои им припаѓа иднината – младата генерација и студентите.

Македонскиот павилјон е приказна за учење, соработка и заедништво, длабоко вткаена, преку генерации професори и студенти, во подоцнежното творештво на студентите и идните архитекти.

Сместена во Осоговските Планини, Летната школа ги учи вредностите и скромноста на македонската архитектура – архитектура градена со почит кон природата, а во овој случај, кон планината.

Пренесувањето на архитектонското знаење, чинот на создавање и искуството на живеење во манастирот заедно создадоа богато образовно искуство и важна лекција за студентите што понатаму ќе го обликуваат светот на иднината.

Препознавајќи го и негувајќи го архитектонското културно наследство и неговите вредности, ги зачувуваме нашиот идентитет и колективната меморија – суштинска основа за просперитетна иднина.

Овој проект не е само изложба на архитектонски вредности; тој е и изложба на сеќавања и емоции, со намера да остави трага во меморијата, културата и иднината.

Архива во настанување

Изложбата се состои од реконструкција на чардакот на манастирскиот конак на Св. Јоаким Осоговски, местото каде што низ годините се одвивала Летната школа.

Пренесувајќи го физичкиот простор во нов просторен конструкт – архитектон – проектот создава и рамка за експонатите и експонат сам по себе.

Многуте луѓе, дела и настани што ја обликувале школата се претставени како предмети, макети, слики и записи распоредени на работна маса инспирирана од манастирскиот чардак. Описите на работата и животот на школата се претставени на двата спротивни ѕида.

Заедно, овие елементи создаваат индекс на индивидуалните придонеси кон создавањето на колективно добро. Во таа смисла, изложбата станува архива во настанување.

Како дел од процесот, избран број учесници – професори и студенти – беа поканети да изберат од една до три слики од своето време на Летната школа, придружени со коментари и/или цртежи и текст до 300 зборови.

Овие придонеси ги сочинуваат експонатите изложени на масата во три формати: 210 × 210 cm, 148 × 148 cm и 105 × 105 cm.

Проектот ја реконструира Летната школа не само како хронологија, туку и како збирка сеќавања, спомени, записи и приказни.

Изложбата избира дела, луѓе и моменти од историјата на Летната школа. Од овој избор произлегува асамблаж – колективно табло на колективна работа и колективна меморија составена од индивидуални сеќавања: панорама на Летната школа.

Поставка на изложбата

Елементи:

Чардак – хоризонтална површина, 3,8 × 13 m
Два ѕида – вертикални панели, 3,8 × 3 × 0,80 m
Колонада – интерпретација на постојните столбови на манастирскиот чардак
Работна маса – 1,8 × 10 m, со избор на предмети, слики, сеќавања, записи и реконструирани макети од работата на Летната школа

Ѕидовите го претставуваат досието на Летната школа – нејзината биографија и клучните епизоди преку слики, цртежи и текстови – заедно со кратки биографии на луѓето што ја обликувале.

Заедно, архитектурата, артефактите и посетителите создаваат реконструкција на школата на отворено што некогаш се одвивала на чардакот на манастирот Св. Јоаким Осоговски во Крива Паланка – сега реконструирана во Венеција.

Приказната за тимот – колаж на учесници

Учеството на Република Северна Македонија на 18. Меѓународна изложба за архитектура во Венеција – Венециско биенале беше поддржано од Министерството за култура на Република Северна Македонија.

Проектот го водеа Ива Петрунова и Здружението за истражување на градот – ГРАДОТ УБАВ – Скопје; здружението ги истражува просторните, архитектонските и урбаните вредности на градот, како и влијанието на просторните вредности врз животот во градот.

Комесар
Дита Старова-Ќерими, директорка на Националната галерија

Автори
Минас Бакалчев, Митко Хаџи-Пуља, Александар Радевски, Саша Тасиќ и Димитар Папастеревски

Куратори
Александар Петановски, Димитар Крстески, Дарко Драгановски, Марија Петрова и Гордан Петров

Соработници
Успешната подготовка и реализација на проектот ја поддржаа соработниците Амир Ахмети, Егзона Зендели, Кире Ставров, Влера Тачи, Теодора Илиевска, Сара Алаѓозовска, Ахмед Поска, Тамара Павлеска, Теодора Стеваноска, Марија Илиев, Горан Трајановски, Маријана Јаневска, Кристијан Ристовски, Едон Фетаху, Никола Момировски, Фјола Пустина, Симона Костовска, Александра Наумовска, Ива Митевска, Енис Абовски, Кирил Кочоски, Мила Јакоимовска, Харика Шехаби, Илија Мошев и Доминика Бошкова.

Македонскиот павилјон беше официјално отворен на 18 мај 2023. Павилјонот беше отворен за посетители до 26 ноември 2023 на адреса:

Scuola dei Laneri
Salizada San Pantalon 131/A
Венеција, Италија